آموزش نصب SQL Server Developer و SSMS (گام‌به‌گام برای دانشجویان)
برای کار با SQL Server روی سیستم خودت به دو برنامه نیاز داری: موتور SQL Server (جایی که داده‌ها نگه‌داری می‌شوند) و SSMS (ابزار گرافیکی اتصال و مدیریت). هر دو رایگان‌اند. این راهنما مراحل نصب را به ترتیب و همراه با تنظیماتی که بعداً دردسر می‌سازند توضیح می‌دهد.
پیش‌نیازها
- ویندوز ۱۰ یا ۱۱ (یا Windows Server) ۶۴ بیتی؛ حدود ۶ گیگابایت فضای خالی دیسک.
- حداقل ۴ گیگابایت RAM (۸ گیگابایت به بالا راحت‌تر است).
- دسترسی Administrator برای نصب.
گام ۱: انتخاب نسخه
| نسخه | مناسب برای | محدودیت |
|---|---|---|
| Developer | یادگیری، پروژه، تست | همه‌ی قابلیت‌ها؛ مجوز فقط برای توسعه، نه تولید |
| Express | برنامه‌های کوچک | حداکثر حجم پایگاهداده و حافظه محدود است |
| Standard / Enterprise | سرورهای واقعی | پولی |
نسخهی Developer را از صفحه‌ی دانلود رسمی مایکروسافت (جستجوی «SQL Server downloads») دریافت کن. فایل کوچک نصبکننده (Installer) را اجرا کن.
گام ۲: نصب موتور SQL Server
- در نصبکننده گزینه‌ی Basic سریع‌ترین راه است؛ گزینه‌ی Custom کنترل بیشتری می‌دهد (برای شروع، Basic کافی است).
- شرایط مجوز را بپذیر و مسیر نصب را تأیید کن.
- پس از اتمام، نصبکننده نام Instance (
MSSQLSERVERیا همان localhost) و رشته‌ی اتصال را نشان می‌دهد؛ آن را یادداشت کن. - در پایان گزینه‌ی Install SSMS را می‌بینی که شما را به صفحه‌ی دانلود SSMS می‌برد.
گام ۳: نصب SSMS
SSMS را از صفحه‌ی دانلود رسمی نصب کن (حدود چند صد مگابایت). نصب ساده است و پس از اتمام یک‌بار سیستم را ریاستارت کن. SSMS را از منوی Start باز کن.
گام ۴: اولین اتصال
در پنجره‌ی Connect to Server مقدارها را این‌طور وارد کن:
| فیلد | مقدار |
|---|---|
| Server type | Database Engine |
| Server name | localhost یا . (برای Express: .\SQLEXPRESS) |
| Authentication | Windows Authentication |
| Encryption | اگر خطای گواهی دیدی، گزینه‌ی Trust server certificate را تیک بزن (فقط روی سیستم محلی) |
بعد از Connect، در Object Explorer نام سرور را می‌بینی. اگر اتصال برقرار نشد، مقاله‌ی رفع خطای Cannot Connect to SQL Server را ببین.
گام ۵: ساخت اولین پایگاهداده و جدول
New Query را بزن و این کد را اجرا کن (F5):
CREATE DATABASE SchoolDB; GO USE SchoolDB; GO CREATE TABLE Student ( StudentId INT IDENTITY PRIMARY KEY, FullName NVARCHAR(100) NOT NULL ); INSERT INTO Student (FullName) VALUES (N'علی محمدی'), (N'سارا نوری'); SELECT * FROM Student;
اگر جدول با دو ردیف نمایش داده شد، همه‌چیز درست نصب شده است.
مشکلات رایج نصب
| مشکل | راه‌حل |
|---|---|
| نصبکننده خطای سرویس می‌دهد | سیستم را ریاستارت کن و با Run as administrator اجرا کن؛ Summary.txt را بخوان |
| SSMS وصل نمی‌شود (error 40 یا 26) | سرویس SQL Server در services.msc را Start کن و نام Instance را بررسی کن |
| Login failed for user | حالت احراز هویت و رمز را بررسی کن: راهنمای رفع خطا |
| نمی‌توانی با نام کاربری/رمز وصل شوی | Mixed Mode را فعال و سرویس را ریاستارت کن: فعال‌سازی SQL Authentication |
حالا آماده‌ای؛ درس پایگاه‌های داده را برای شناخت پایگاه‌داده‌های سیستمی ادامه بده.
سوالات متداول درباره‌ی این موضوع
کدام نسخهی SQL Server را نصب کنم؟
برای یادگیری و پروژهی دانشگاهی، نسخهی Developer کاملترین و رایگان است (فقط برای توسعه و تست). اگر سیستم ضعیفی داری یا فقط پایگاهدادهی کوچک نیاز داری، Express کافی است.
SSMS و SQL Server یکی هستند؟
نه. SQL Server خودِ موتور پایگاهداده است که روی سیستم اجرا میشود. SSMS (SQL Server Management Studio) برنامهی گرافیکی برای اتصال، نوشتن Query و مدیریت آن است و جداگانه نصب میشود.
اگر نصبکننده بعد از انتخاب Instance گیر کند یا خطا بدهد چه کنم؟
ابتدا سیستم را ریاستارت کن، برنامهی نصب را با دسترسی Administrator اجرا کن، فضای دیسک (حداقل چند گیگابایت) را بررسی کن و فایل Summary.txt در پوشهی لاگ نصب را بخوان؛ علت خطا معمولاً همانجا نوشته است.
می‌خوای SQL را از پایه و با تمرین یاد بگیری؟
دوره‌ی رایگان SQLFarsi را با Playground و پروژه‌های واقعی دنبال کن.
شروع یادگیری