Blocking: وقتی یک تراکنش پشت تراکنش دیگر منتظر می‌ماند

در درس قبل دیدیم وقتی Session A روی یک ردیف قفل انحصاری دارد، Session B باید منتظر بماند. این وضعیت انتظار، اسم دارد: Blocking. خودِ Blocking یک باگ نیست — بخش طبیعی و لازم هر پایگاه‌داده‌ی چندکاربره است. مشکل از جایی شروع می‌شود که این انتظار، خیلی طول بکشد.

سناریوی کامل Blocking

اگر Session A به هر دلیلی — کدنویسی ضعیف، فراخوانی یک سرویس خارجی کند وسط تراکنش، یا فراموش‌کردن COMMIT — دیر تمام شود، Session B (و هر Session دیگری که منتظر همان ردیف است) هم به همان اندازه معطل می‌ماند. این دقیقاً همان چیزی است که کاربران به‌عنوان «سایت/اپلیکیشن قفل کرده» تجربه می‌کنند.

Blocking در برابر Deadlock — یک تفاوت مهم

چطور Blocking را کاهش دهیم

• تراکنش‌ها را کوتاه نگه دار: هیچ‌وقت وسط یک تراکنش، منتظر یک فراخوانی شبکه‌ای یا کاربر نمان.
• ایندکس مناسب داشته باش: پرس‌وجوی بدون ایندکس مناسب، ممکن است مجبور شود ردیف‌های بیشتری را قفل کند (موضوع فصل ۱۰).
• سطح ایزوله‌سازی مناسب انتخاب کن: بعضی سطوح ایزوله‌سازی، قفل کمتری می‌گیرند — موضوع دقیق درس بعدی.
• ابزار تشخیص: در SQL Server واقعی، sp_who2 یا Activity Monitor نشان می‌دهند کدام Session، کدام Session دیگر را مسدود کرده.

پیدا کردن Session مسدودکننده

در SQL Server واقعی، این پرس‌وجو نشان می‌دهد چه کسی منتظر چه کسی است:

SELECT r.session_id,
       r.blocking_session_id,         -- کسی که قفل را نگه داشته
       r.wait_type, r.wait_time,
       DB_NAME(r.database_id) AS DatabaseName,
       t.text AS RunningSql
FROM sys.dm_exec_requests r
CROSS APPLY sys.dm_exec_sql_text(r.sql_handle) t
WHERE r.blocking_session_id <> 0;

ستون blocking_session_id شماره‌ی Session مقصر را می‌دهد. با دستور زیر قدیمی‌ترین تراکنش باز پایگاه‌داده‌ی فعلی را هم می‌بینی:

DBCC OPENTRAN;

چه کار کنیم؟

اگر کندی کلی سرور را بررسی می‌کنی، مقاله‌ی چرا SQL Server کند شده است؟ بررسی Blocking را در کنار CPU، حافظه و دیسک توضیح داده است.

جمع‌بندی این درس

• Blocking یعنی یک تراکنش منتظر رهاشدن قفل تراکنش دیگر بماند — پدیده‌ای طبیعی، نه یک باگ.
• مشکل واقعی وقتی شروع می‌شود که تراکنش نگه‌دارنده‌ی قفل، بیش‌ازحد طول بکشد.
• Deadlock حالت خاص‌تری است: دو تراکنش منتظر یکدیگرند و SQL Server باید یکی را قربانی کند.
• کوتاه نگه‌داشتن تراکنش‌ها، مؤثرترین راه کاهش Blocking است.

در آخرین درس این فصل، سراغ سطوح ایزوله‌سازی می‌رویم: چطور می‌توان با تنظیم دقیق‌تر، بین سرعت و امنیت داده در برابر تداخل هم‌زمان، تعادل برقرار کرد.